1396/06/29
پيشينه تاريخي

 

خرمشهر از بنادر مهم و از شهرهای مشهور ایران می باشد که سابقه تاریخی آن به شرح زیر است :
«بارما» نام شهری است که سرحد مرزی خوزستان پیش از اسلام بوده که در زمان خلافت عمر تبدیل به «بیان»شده و محل آن در حدود 18 کیلومتری شمال خرمشهر فعلی بوده است . این شهر تا نیمه سوم قرن هجری قمری برپا بود که بر اثر جنگهایی که رخ داد ویران گردید . بعد از این تاریخ دیگر از شهر «بیان» نامی دیده نشده است ، تا قرن هفتم هجری که بندری کوچک در ابتدای آبادان بنام «محرزه» که «مهمانراه» هم به آن گفته می شد بوجود می آید . پس از آن در قرن سیزدهم هجری قمری شهری شهری بنام «محمره» ایجاد شد که در انتهای کانال «عضدی» قرار داشته و آبادی آن مربوط به زمان پادشاهی آقا محمد خان قاجار و حکمرانی معتمد الدوله فرهاد میرزا در خوزستان می باشد . تکمیل و گسترش خرمشهر در ایام پادشاهی ناصرالدین شاه بوسیله حشمت الدوله خان میرزا و به دستیاری شیخ کعبی و بعد از آ« بوسیله شیخ سامر کعبی انجام گرفت از گماشته های شیخ کعبی برای سرپرستی آبادی خرمشهر ابتدا حاج یوسف آل مرداو بود که بنیاد آبادی را نهاد . سپس پسرش حاج جابر خان با ایجاد گمرگ و ساختن انبارهایی چند موافقت دولت را نسبت به خود جلب و خرمشهر به جاده آبادی و توسعه راه یافت .
با وجود آمدن بندر خرمشهر عملاً از اهمیت بندر بصره کاسته شد و این امر سبب حمله حاکم بغداد با لشکری از ترکها و اعراب به خرمشهر گردید که در این حمله شهر تخریب و مردمش اسیر می شوند . آبادانی و گسترش مجدد خرمشهر بویژه به دوره بعد از جنگ اول باز میگردد . در جریان این جنگ بعلت مسدود شدن دیگر راههای ارتباطی ، خرمشهر بعنوان یگانه راه تجارت ، اهمیت فوق العاده ای کسب نمود . بطوری که در سال 1311 هجری شمشی بر محوطه گمرگ و انبارهای آن افزوده شد . از سوم شهریور 1320 هجری شمسی گمرک و راه آهن در اختیار متفقین قرار گرفت ، بعد از سال 1336 هجری شمسی تغییرات فراوانی در بندر خرمشهر داده شد تا بصورت قبل از جنگ تحمیلی در آمد و ضمناً در سال 1314 هجری قمری نام محمره به خرمشهر تغییر یافت . در سال 1359 هجری شمسی استکبار جهانی با نیت سرنگونی نظام جمهوری اسلامی جنگ را بر مردم مسلمان ایران تحمیل نمود که پیکان تیر این حمله بعلت موقعیت جغرافیایی و استراتژیکی بندر خرمشهر متوجه این منطقه شد . در ابتدای جنگ تحمیلی با وجودی که دشمن از نظر امکانات و تجهیزات نظامی بسیار قویتر می نمود ، بعلت مقاومت دلیرانه ارتش و نیروهای مردمی و بسیجیان حملات دشمن خنثی گردید .